Ekonomideki ‘İkinci Büyük Buhran’ söylentileri artmakta, fakat yakın gelecek parlak görünüyor

Buradan bir istatistik çıkarıp oradan bir veri aldığınızda ve bu parçaları bir araya getirdiğinizde, hiç şüphesiz karşınıza yeniden 1929’daki resim çıkar.

Ama bunu yapmamalısınız.

Evet, şu andaki kriz çok şiddetli ve kuşkusuz daha da kötüye gidecek. Finansal sistemin yatırım riskini azaltmanın yolu tüketici yatırım riskini azaltmaktan geçtiği için, üstteki paragraflarda önümüzdeki birkaç yıl için bizi bekleyen olası çetin ekonomik durumları öngördük. Fakat birçok nedenden dolayı, şu an için belirgin ikinci bir Büyük Buhran görmüyoruz. Franklin Delano Roosevelt’in söylediklerini başka bir şekilde dile getirmek gerekirse, bugün için kötümser olan tek şeyin kötümserliğin kendisi olduğuna inanıyoruz.

Tekrarlamak gerekirse, asıl sancı üstte belirttiğimiz nedenlerin altında yatmaktadır. Ama bu sancı azaldığında- ki azalacak- global ekonominin her zamankinden daha da güçlü olup daha da ses getireceğine inanıyoruz. Tek bir yere saplanıp kalmaktan vazgeçtiğimiz takdirde, yapmamız gereken sadece o noktaya varmak ki varacağız da. Aslında sormak istediğiniz asıl soru bu.

Sorduğunuz için sizi eleştirmiyorum! Siz tek değilsiniz ve bazı finansal gazetecilerle kariyerlerinin en büyük fırtınasını tanımladıklarından dolayı sersemleyen ve bu yüzden bir kasırgadaki hava tahmincilerini andıran bütün ekonomi uzmanlarının karşılaştığı şansı takdir ediyoruz. Bu yüzden duymuş oldukları heyecan normal ama birkaç bakış açısı bu mücadelede gözden kaçmıştır.

Yaklaşık 80 yıl önceki on yılı kapsayan çöküşün koşullarını karşılaştırmakla başlayalım. Şimdiki zamanların bu döneme benzerlik taşıdığı kesin ama aralarındaki fark bu benzerlikleri gölgede bırakmaktadır. 1930’da himayeci Smoot-Hawley Tariff hareketi uluslararası misilleme ve ihtilaf yıllarına öncülük etmiştir. Bugünün krizi yüksek derecede serbest ticaret ve global işbirliğinden ortaya çıkmıştır. 1933 yılındaki the National Industrial Recovery Act işçi ve ticaret birliklerini cesaretlendirmiştir. Sonuç Amerika rekabet gücünde bir düşüş oldu. Tekrar belirtmek gerekirse, şu anki durum kesinlikle şu: Amerikan şirketleri hiç bir zaman daha iyi muharebe koşullarına sahip olamadılar. Sonuç olarak, ikinci bir Büyük Buhran; bu buhranı önlemek için oluşturulmuş kurumlardan dolayı ve deposit temin etme yetkisiyle en önde gelen Federal Deposit Sigorta şirketi olmasından dolayı olası değil. 

Başka bir buhran yerine, enflasyonun %15’e yaklaştığı, kredi faizlerinin %21.5 olduğu ve işsizlik oranının %11’i bulduğu 80lerin başındaki gibi derin bir ekonomik bunalım tahmin etmektedirler. Göstergelerimiz daha da kötüyü gösterecektir ama bu verilen yüzdeler şu an bulunduğumuz noktadan millerce uzağımızdadır. 

Diğerleri de Fransız tarzı bir sosyalizme doğru ilerlediğimizi söylüyor. Bilakis. Amerikan hükumeti yaklaşık yüz yıldır müdahaleleri içerde ve dışarda ele alma politikasıyla ünlenmiştir. Son zamanlardan bir örnek vermek gerekirse, 1984’te Continental Illinois National Bank’in %80’ini aldı ama sadece 10 yıl sonra Bank of America’ya sattı. 1989’da yatırımları ve kredi krizini temizleyen Aktif Tavsiyesi Tröst Şirketi olarak bilinen Resolution Trust Corporation’ı kurdu, daha sonra hemen kapattı. TARP, the federal bailout planı da kredi koşullarının bankalara esneklik ve güçlü teşvik gücü verdiğinden dolayı bir istisna olarak görünmüyor.

Dip notumuz şu: Yöneticilerin geleceği ararken geriye bakmaktan vazgeçmeleri gerekiyor. Eğer tehlikeli değilse amaca zararı dokunur. Bu krizden çıkılabilmesi için, liderlerin güveni oluşturacak etmenlerden konuşması gerekiyor. Amerika enerji ve yaratıcılıkla doludur; yeni girişimcileri göklere çıkaran bir kültürdür. Yüksek eğitim sistemi dünya çapında imrenilmektedir. Ülke sürekli sıcak para akışı olan güçlü şirketlerle doludur. Zorlu bir düşüşün olacağı kesin olmakla birlikte, bu geniş bir fırsat da yaratacaktır. Warren Buffet’in öğütünü dikkate almak gerekir: ‘Diğerleri hırslandığında korkun ve diğerleri korktuğunda hırslanın.’

Bakın, biz Polyanna değiliz. Kendi zorluklarınızı ‘en kötü zamanlar’ olarak değerlendiren yine insanoğlu. Bu sancılı ama gerekli düzeltme daha sağlıklı, üretkenliğe yeni bir bakış açısı getirmiş toplum, yenilik ve daha iyi bir yönetim ile sonuçlanacaktır. Son henüz gelmedi. Yeni bir başlangıç bizi bekliyor.

Çeviri : Arzu Yılmaz